Dünyanın en küçük QR kodu ile Guinness Dünya Rekorları Kitabı’na girmek ilk bakışta teknolojik bir gösteriş gibi görünebilir. Ancak aslında bu çalışma, uzun vadeli veri depolama için büyük bir potansiyel vaat ediyor. Vienna University of Technology/TU Wien'nin Malzeme Bilimi ve Teknolojisi Enstitüsü’nden araştırmacılar, Avusturya-Alman veri depolama teknolojisi şirketi Cerabyte ile birlikte çalışarak 1,98 mikrometre kare alanına sahip mini bir QR kod geliştirdi. Bu boyut, çoğu bakteriden bile daha küçüktür. Kod yalnızca bir elektron mikroskobu ile okunabiliyor; ancak işlendiği seramik malzeme son derece kararlı ve dayanıklı olduğu için uzun süreli ve enerji açısından verimli veri depolama için yeni fırsatlar sunuyor.
Aslında dikkat çekici olan şey rekor kıran QR kodunun boyutu değil. Mikrometre ölçeğinde yapılar üretmek artık çok sıra dışı bir durum değil; hatta tek tek atomlardan oluşan desenler üretmek bile mümkün. Ancak bu yöntemle kararlı bir QR kod üretilemez; çünkü atomlar yer değiştirebilir ve böylece bilgi kaybolur. Bu noktada malzeme belirleyici faktördür. İnce seramik filmler yüksek performanslı aletleri kaplamak için kullanılır ve bu malzeme aşırı koşullarda bile kararlılığını ve dayanıklılığını korur. Bu özellikleri sayesinde veri depolama için idealdir. Geleneksel manyetik ve elektriksel veri depolama ortamları kısa ömürlüdür. Bu tür ortamlarda saklanan verilerin korunabilmesi için sürekli enerji, karmaşık soğutma sistemleri ve düzenli veri aktarımı gerekir. Oysa eski uygarlıklar bilgilerini taşa kazımışlardı ve bu yazıtlar bugün hâlâ okunabilmektedir. Seramik veri depolama ortamı da benzer bir yaklaşımı benimser.
Araştırma ekibi QR kodunu ince bir seramik tabakaya odaklanmış iyon demetleri kullanarak işledi. Tek tek piksellerin boyutu 49 nanometredir (görünür ışığın dalga boyu bunun yaklaşık on katı kadardır). Bu nedenle kod tamamen görünmezdir; çünkü görünür ışık kullanarak ayrıntılarını ayırt etmek fiziksel olarak mümkün değildir. Ancak QR kodu bir elektron mikroskobu ile güvenilir şekilde okunabilir. Bu yöntemin sunduğu depolama kapasitesi de oldukça etkileyicidir: A4 boyutunda bir alana 2 terabayttan fazla veri depolanabilir.
Dünyanın en küçük QR kodu, tarandığında Viyana Teknik Üniversitesi’nin İnce Film Malzeme Bilimi Araştırma Grubu sayfasına yönlendiren bir bağlantı içerir.
Teknoloji Üniversitesi’ndeki araştırmacılar, elde ettikleri dünya rekorundan doğan bilgileri daha da geliştirmeyi hedefliyor. Bunun için farklı malzemeler kullanmak, yazma hızını artırmak ve seramik veri depolamanın laboratuvar dışında (örneğin endüstride) kullanılabilmesi için ölçeklenebilir üretim süreçleri geliştirmek üzerinde çalışıyorlar. Aynı zamanda basit QR kodlarının ötesinde daha karmaşık veri yapılarının ince seramik filmler üzerine hızlı, sağlam ve enerji verimli şekilde yazılıp okunabileceğini araştırıyorlar.
Teknolojik bir gösteriş mi? Kesinlikle değil. Bu çalışma, veri depolamanın geleceği için daha çevre dostu bir yolun kapısını aralıyor.
