European Green Deal – Evropa želi postati klimatski neutralna. Taj cilj može se ostvariti samo ukoliko se smanje emisije CO₂ u sektoru zračnog saobraćaja. Zbog toga se intenzivno istražuje, kako bi se utvrdilo šta pogonska tehnika može da omogući u budućnosti i na koji način se mogu proizvoditi održiva goriva.
Kod letova na dugim relacijama gorivo čini 50% operativnih troškova. Koje gorivo je pogodno i kako mu pogonska tehnologija mora biti prilagođena da bi let bio moguć? Odgovori na ova pitanja trenutno se, između ostalog, istražuju u laboratorijama FH Joanneum Graz u Austriji. Najveće nade se trenutno polažu u hidrogen. Kada se koristi kao gorivo, on ne izaziva CO₂-emisije i efikasniji je od kerozina pri pretvaranju u energiju.
S pitanjem kako se „Sustainable Aviation Fuel (SAF)“, dakle održivo avionsko gorivo, može proizvesti, trenutno se bavi jedan projekat Evropske Unije. 11 istraživačkih institucija iz 6 zemalja posvetilo se tom zadatku od početka godine. Projekat „ToFuel“ vodi Tehnički univerzitet u Grazu. Cilj je razviti koncept bio rafinerije koja je bez otpada i CO₂-neutralna, i koja proizvodi održivo i ekonomski konkurentno avionsko gorivo. Njegovu osnovu čine ostaci paradajza.
Na listi najviše konzumiranog povrća u svijetu paradajz zauzima 2. mjesto (poslije krompira). Kada je riječ o preradi povrća – salata, paradajz-pire, pasata, kečap, sugo, konzerve – paradajz je na 1. mjestu. Staklenici i savremena tehnologija omogućavaju uzgoj svježih plodova tokom cijele godine, kako u Kini i Indiji, tako i u Turskoj ili SAD. EU sa žetvom od 17 megatona paradajza zauzima 3. mjesto u proizvodnji. Ipak, nikada se ne može preraditi cijela biljka: cvjetovi, listovi, stabljike, kore, sjeme i paradajz nedovoljnog kvaliteta trenutno se spaljuju ili odlažu kao poljoprivredni otpad. Upravo tu leži veliki potencijal: iz ostataka prerade paradajza koji nastaju širom EU moglo bi se do 2030. godine pokriti oko 3% potreba Evrope za održivim avionskim gorivom (SAF), procjenjuje rukovodstvo projekta.
Od stabljike do rezervoara mogao bi, dakle, biti njihov moto. Najprije je potrebno biljne ostatke pripremiti tako da ih mikroorganizmi mogu efikasno iskoristiti. U okviru projekta testiraju se dvije frakcijske tehnologije: kod ekstruzije se biomasa podvrgava toploti i pritisku, a zatim se naglim padom pritiska razlaže na svoje ćelijske komponente. Kod hidro termalne likvefakcije biomasa se pod visokim pritiskom i na visokim temperaturama pretvara u bio-ulje i bio ugalj. Obadva pristupa se ispituju i uspoređuju. Nakon toga slijedi uklanjanje azotnih jedinjenja, prije nego što se bio-ulje može preraditi u gorivo.
Pored održivog avionskog goriva nastaju i đubrivo, stočna hrana i jestivo ulje. U okviru projekta ispituju se i ekološki, ekonomski i društveni efekti tehnologija. Ne manje važno, ovdje bi se mogao otvoriti i novi izvor prihoda za prehrambenu industriju.
Druga značajna istraživačka oblast Tehničkog univerziteta u Grazu vodi u elektronsku mikroskopiju. Da bi se biološki uzorci mogli analizirati pod mikroskopom, tretiraju se kontrastnim sredstvom, čime se strukture tkiva čine vidljivijim. Standardno sredstvo koje se koristi jeste uranil-acetat. Iz sigurnosnih razloga, ova visoko toksična i radioaktivna supstanca se ne smije koristiti u svim laboratorijama. Istraživači austrijskog univerziteta otkrili su da espresso predstavlja ne samo ravnopravnu alternativu, već i ekološki prihvatljivu, bezopasnu i ekonomičnu opciju. Inspirisani kružnim osušenim tragovima u šoljama za kafu, sproveli su test na uzorku algi. Rezultat je bio obećavajući. Direktno poređenje sa uranil-acetatom pokazalo je isto: vrijednosti kontrasta bile su djelimično čak i bolje. Za široku primjenu u biološkoj elektronskoj mikroskopiji potrebna su dodatna ispitivanja na različitim vrstama tkiva. Tako kafa podstiče istraživanja na više nivoa.
Na slici je prikazan elektronsko-mikroskopski snimak alge koja je prethodno tretirana espresom radi postizanja jačeg kontrasta.
